تاثیر طالبان بر زندگی مردم (۹) عقب‌زدن دختران از تحصیل: امسال هیچ دختری در جمع ده برتر کانکور نیست

دختران کاج در حال فرار از حمله‌ی انتحاری. عکس: شبکه‌های اجتماعی.

سانکو پانزا

هفته نامه نویدنو: روز شنبه (۱۴ عقرب ۱۴۰۱) نتایج امتحان کانکور اعلام شد. برخلاف سال‌های پیش، امسال در میان ده مقام برتر کانکور، از دختران هیچ‌کسی نبود.

پیش از طالبان در دوران جمهوریت، دختران پیشرفت تحصیلی چشم‌گیری داشتند. تا پیش از امسال، وقتی که نتایج امتحان کانکور اعلام می‌شدند، دختران یا مقام نخست را می‌گرفتند یا هم در میان ده مقام نخست کانکور بودند.

مثلا پارسال (۱۴۰۰) سلگی خانم از کابل نمره‌اول عمومی کانکور شد. او با اخذ ۳۵۲٫۵۷۵ نمره به دانشگاه طبی ابوعلی سینای کابل راه یافته بود. افزون بر سلگی، بی‌بی مریم از پروان هم در جمع ده برتر کانکور پارسال بود.

یک سال پیش از آن، یعنی در سال ۱۳۹۹ شمسیه علیزاده نمره‌اول عمومی کانکور افغانستان شده بود. او از جهات زیادی چشم‌اندازی خلق کرده بود که دیگر دختران حذف شدنی نیست.

دو سال بعد از او اما، خیلی زود رسید آن زمان که بار دیگر دختران در معرض حذف قرار گرفتند. امسال در میان ده مقام نخست کانکور هیچ دختری نیست.

در مقایسه با سال‌های پشین، امسال شرایط برای عموم امتحان‌دهندگان و به ویژه برای دختران بسیار دشوار و نامناسب بوده است. در اوایل کرونا آمد و فضای آموزشی را مختل کرد. درس آنلاین در افغانستان نتیجه‌ی خوبی نداد. یا مردم مبایل و کمپیوتر نداشتند، یا برق نبود، یا انترنت نبود، یا نت ضعیف بود یا هم هنوز مردم کم‌تجربه بودند و نمی‌توانستند با آموزش از راه دور ارتباط برقرار کنند.

در کنار آن، برای دختران شرایط به صورت خاص ذیق و دشوار بود. تغییر نظام، سقوط جمهوریت و حاکمیت طالبان برای دختران تا اکنون بسیار سنگین تمام شده است. دختران از مکتب‌رفتن ممنوع شدند، بسیاری از کورس‌ها صنوف درسی دختران و پسران را جدا کردند، قیودات پوشش تحت نام حجاب ایجاد شد، زنان از کار و وظیفه برکنار شدند و این همه یک فضای سیاهی خلق کردند که زنان را به وحشت می‌انداختند.

از لحاظ روانی بسیاری از دختران، از جمله بسیاری از همین دخترانی که قرار بود امتحان کانکور را سپری کنند، ناامید و افسرده و مضطرب شدند. یا از درس‌خواندن ممنوع شده بودند یا اگر هم هنوز هم می‌توانستند کورس و آمادگی کانکور بخوانند، آن‌چنان که باید و با دل خوش و انگیزه‌ی فعال درس خوانده نمی‌توانستند.

این شرایط دشوار روی نتیجه‌ی کانکور تاثیر مهمی گذاشت. اگر کانکور امسال شفاف بوده باشد و دختران به عمد از ده مقام برتر کانکور حذف نشده باشند، به این معنا است که شرایط طالبانی و دشوار تاثیرش را گذاشته است. زنان را از مقام اول، از دو سالِ رتبه‌اولیِ پی هم، به عقب‌تر از مقام دهم رانده است.

افزون بر این که شرایط طالبانی بود، حملات بر آموزشگاه‌ها از جمله حمله به مرکز آموزشی کاج هم روی نتیجه‌ی دختران در کانکور تاثیر گذاشت.

بسیاری از دختران فعال و کسانی که قرار بوده نمره‌اول یا لااقل در جمع ده برتر کانکور امسال باشند، یا در آن حمله‌ی خونین انتحاری کشته شدند، یا هم زخمی شدند و یا هم آسیب روانی دیدند. در هر صورتش این اما روی نتیجه‌ی کانکور امسال تاثیر فوری و جدی گذاشت.

بسیاری از کسانی که وحیده را می‌شناختند می‌گویند که اگر وحیده زنده می‌بود، حتما نمره‌اول عمومی کانکور سال ۱۴۰۱ می‌شد.

وحیده از صنف نخبگان کاج بوده است. در امتحان‌های آزمایشی کانکور همیشه نمره‌اش یا تکمیل یا هم بنلدترین نمره‌ی کاج بوده است. او اما در حمله‌ی انتحاری کاج (جمعه ۸ میزان ۱۴۰۱) و تنها یازده روز پیش از امتحان کانکور کشته شد.

بسیاری از دختران فعال که امید می‌رفت در امتحان امسال در نخستین ردیف باشند، یا کشته یا زخمی و یا هم ناامید و افسرده شدند. همه‌ی این‌ها، یعنی طالبان و کرونا و حملات دست به دست هم دادند و بالاخره دختران را از مقام‌های نخست حذف کردند.

موضوعات: امتحان کانکور, دختران, حذف.